hb logo dichteresvanoverijssel

Heleens Blog

Ben je (even) uit balans? Gedichten lezen helpt.

balasn 300 dpi 400 px


Ik brak me er al lange tijd het hoofd over. Ik wilde zo graag weten wat het nou toch is in poëzie dat meteen iets teweegbrengt. Je hoeft maar een bundel open te slaan, een paar zinnen te lezen, en je voelt het gebeuren. 
In een tel.
Ik voel het zelfs lichamelijk.
Ik raak vervuld.
De poëzie die ik lees kan lyrisch en hemels zijn.
Of grappig en ontroerend.
Of verdrietig.
Of rauw.
Of zelfs macaber.
Dat maakt niet uit.
Steeds gebeurt er hetzelfde.
Iets in mij raakt vervuld.

Dat gebeurt in mij als ik in mijn eentje lees.

Maar ik zie het ook gebeuren als ik samen met anderen gedichten lees. Of als ik anderen samen gedichten zie lezen. Ik zie de lezers hoofden bij elkaar steken. Ze kijken goed wat er staat en puzzelen of ze samen een geheel van het gedicht kunt maken. En natuurlijk kijken ze daarbij naar rijm of grappige zinnen, of onbegrijpelijke wendingen. Maar in de kern kijken ze met hun hart naar wat het gedicht hen zegt als mens. En altijd naderen ze daarbij de mens die het geschreven heeft. Of ze naderen de mensen die in het gedicht tevoorschijn komen.
Ze herkennen.
Of leven zich in.
Ze wisselen uit over menszijn.
En zo schoot me op een dag het woord 'menselijkheid' te binnen. Ik dacht: 'op de een of andere manier gaat het over menselijkheid'. Maar daarmee snapte ik nog niet waarom bij het lezen het vervullende effect dan zo groot is. Ik bleef het me afvragen. Onlangs kreeg ik antwoord uit voor mij onverwachte hoek.

Het geheim zit in verbinding.

Als je poëzie leest, herinner je je dat menszijn een gedeelde ervaring is. Je bent ineens verbonden met een groter geheel. Natuurlijk leven we gedurende de dag ook wel vaak mee met anderen, maar naast dit meeleven hebben we snel ons eigen denken over ons eigen leven. Een denken dat onze blik versmalt. Poëzie zet de deuren naar buiten in één zwaai open.

Het hele antwoord klinkt vrij vertaald zo:

''Vaak raken we in een soort denken verzeild waarbij we denken dat we de enigen zijn die ergens doorheen gaan. We denken dat we de enigen zijn die iets op een bepaalde manier denken of voelen. Het helpt dan als we ons herinneren dat menszijn een gedeelde ervaring is. We hebben allemaal van tijd tot tijd momenten van blijdschap en plezier, en we hebben allemaal momenten van moeilijkheden en pijn. Als we ons het gedeelde menszijn herinneren, is de mind (je geest, je hart, je ziel, je gemoed, zo je wilt - Heleen) ineens opgelucht. Je mind ontspant, laat een beetje los, keert terug, vindt een plek van balans. Je ontkent de moeilijkheden in het leven niet, maar je herinnert je dat menszijn een gedeelde ervaring is. En altijd als we iets delen is er een groter gevoel van balans in de ziel.''*

En die balans is de winst.

Misschien herken jij de uitspraak? Hij is van Andy Puddicombe, online meditatiedocent (ik heb geen aandelen maar vind zijn meditatieapp - samen met vijf miljoen mensen met mij - geweldig). Soms mediteer ik een tijdje, en soms valt het ineens uit mijn routine. Soms lees ik veel poëzie en soms ben ik het even kwijt. Maar in beide gevallen, als ik het weer oppak, ben ik meer in balans.
Ik ben meer verbonden met het menszijn.
En dat is vervullend.
Je nadert een mens.
Je nadert jezelf.
In de verbinding ligt de heilzame werking. 
Je herinnert het je in een tel.
Al bij de eerste dichtregel die je leest. 
Je bent hier niet alleen.
We zijn hier samen.
Zo simpel is het. 

* Andy Puddicombe, in de module 'balans', les 5.



Ester Naomi Perquin door Sander Vermeer groot RECHTENVRIJ 200 px

Wil jij graag online samen gedichten lezen?

In  de Leesclass in september 2016 krijg jij vijf gedichten van Ester Naomi Perquin toegestuurd. Een maand lang ontvang je elke week één gedicht, mét twee vragen én de mijmertip, én je kunt online uitwisselen op het speciale forum én ontmoet Ester online live, gewoon lekker thuis, of waar je ook bent, met je eigen sloffen aan. 

1. Ja, ik wil meer graag meer weten (klik hier) 
2. Ik  weet al genoeg, ik vind het hartstikke leuk en maak gebruik van de earlybirdkorting! Ik maak € 20,00 over op NL96 INGB 0006 6690 79 ten name van Heleen Bosma en vermeld
1. mijn naam, adres, woonplaats en 2. mijn emailadres.
Geldig tot en met uiterlijk 30 juni 2016.
Daarna geldt de prijs van € 28,50



PS En wil je nog wat zeggen of delen over de werking van poëzie? Ik lees het heel graag hieronder bij de reacties.  

Waaien met woorden

dichtbundel Rens van der Knoop 200 px

Ken jij het woord waaipad? Dichter Rens van der Knoop wel. Hij gebruikt het in zijn nieuwe bundel 'Twee mannen spreken elkaar onopgemerkt aan'. In het gedicht hebben windvlagen een waaipad. De windvlagen waaien daar net als hun voorgangers, eerdere windvlagen, steeds weer overheen. Precies langs dat paadje. Je ziet wervelingen voor je in een hoek van een plein. Of helmgras dat altijd op dezelfde plek in het duin meebuigt. Het woord waaipad is net nieuw maar zou ook al decennia in zwang kunnen zijn. Het heeft iets vanzelfsprekends.

Dat maakt nieuwsgierig.

Wat zou er gebeuren als je -waai- nog voor andere woorden zet? En dat hebben we gedaan in het Dichter bij Dichterscafé. In een paar tellen ontstond er een vermakelijk waaiwoordenboek:

Waaikinderen kinderen die in de wind lopen met hun armen gespreid en hun jaspanden omhoog en denken dat ze vliegen kunnen
Waaigroeten worden per e-mail overgebracht.
Waainest nest dat in de wind heen en weer schommelt op een tak.
Waaibloesem bloesem die als confetti uit de boom waait.
Waainarcis bibberende narcis op een koude lentedag. Je gunt hem alle zon van de wereld om flink oplichtend geel te bloeien maar het zit er even niet in.
Waaivlinder vlinder die maar niet bij een bloem komt omdat hij steeds wegwaait.
Waaimensen mensen die door het leven waaien, geen gebaande paden gaan.
Waaihandeling optimistisch lentegevoel dat uiteindelijk niet meer dan een zucht blijkt te zijn: er wordt niet gehandeld
Waaifiets fiets van scholier waarvoor automobilisten bang zijn vanwege het plotseling van koers kunnen veranderen
Waaidraai persoon die A zegt en B bedoelt

Joost moest bij 'waai' aan Bommel denken

Hij voegde daarom nog één boek aan Toonders reeks toe: 'Heer Bommel en de waaikraai': Ongeschreven boek, geschreven na 'Het einde van eindeloos', dat aantoont dat er na een goed einde altijd een zwart einde volgt. Ineens lijkt het alsof het boek echt bestaat.

De spelaanwijzingen 

Het waaispel is heel makkelijk en vermakelijk. Het gaat zo: 
1. Schrijf zomaar, zonder alvast in het voren te denken, vijf woorden op van dingen of natuurelementen die je buiten kunt zien. Je kunt je ook richten op een bepaald seizoen.
2. Je snapt het al: nu zet je -waai- voor je woorden. 
3. En dan komt de finishing touch: je legt uit, als in een woordenboek, maar het mag gerust in gewone taal, wat jouw waaiwoord betekent. Alle fantasie is toegestaan.
Er blijken dus enorm handzame woorden uit te komen, die we zo kunnen invoeren. Als je mee wil waaien, graag. Dat kan hieronder bij de reacties.

En nu natuurlijk het hele waaigedicht:

Tot aan de vlakte

 Langs de sporen die mijn veters
 op de grond achterlaten
 komen luchtstromen me achterna

 precies die sporen
 omdat de windvlagen ze voor het waaipad
 van hun voorgangers houden
 en zij, net als ik, aan traditie gebonden zijn

 zo ontzeg ik de dode hoeken in de stad
 hun ophopingen van ongewenste snippers
 en de duinen verderop
 hun golvende veranderlijkheid

 op de vlakte vallen al die veranderingen
 niet of nauwlijks op

 er slapen honderden families

 door Rens van der Knoop uit Twee mannen spreken elkaar onopgemerkt aan 

PS tm PPPPPS

PS Vorige maand verscheen het boek Waaitaal van Thomas. Dit is weer andere waaitaal, maar wel een waaiwoord.
PPS Dankjewel Joost, Irene, Boudewijn, Astrid, Henny en andere deelnemers voor het woordwaaien!
PPPS Het boek van Rens van der Knoop bestellen? Ren naar je eigenste bovenstebeste boekhandel. Niet in de gelegenheid? Klik hier en je steunt Dichter bij Dichters
PPPPS Heel leuk als je mee wilt doen met de Leesclass over Ester Naomi Perquin. Hier vind je er alles over.
PPPPPS Ga jij waaiwoorden maken?? Als je wilt delen bij de reacties hieronder, je bent van harte uitgenodigd. 

Kan jij de zon laten rennen?

Deze zomer keek ik naar een oude aflevering van De Schoonheid en de Troost. Wole Soyinka las een gedicht voor van Marvell, waar ik nog nooit van gehoord had. (De man én het gedicht blijken wereldberoemd.) Op internet vond ik alleen een minder mooie vertaling van het gedicht, daarom heb ik hem voor je overgetikt van de ondertitels. Zelf dacht ik dat het gedicht een modern 21ste eeuws gedicht was, maar het blijkt vierhonderd jaar oud. Ik ben zo benieuwd wat je ervan vindt, en ook van de laatste regels. Over de liefde:

Hadden we genoeg wereld en tijd

Hadden we genoeg wereld en tijd, 
dan was je zedigheid geen misdrijf
dan zouden we gaan zitten en bedenken
hoe we onze lange liefdesdag zouden doorbrengen.
Jij zou aan de boorden van de Ganges robijnen vinden
en ik zou bij de Humber me beklagen.
Ik zou je tien jaar voor de zondvloed beminnen
en jij zou mogen blijven weigeren totdat de joden zich bekeren.
Mijn vegeterende liefde zou groter en trager groeien dan keizerrijken.
Honderd jaar zou ik je ogen prijzen en je voorhoofd bewonderen;
tweehonderd jaar voor elke borst en dertigduizend voor de rest;
zeker een eeuw voor elke ledemaat en de laatste eeuw voor je hart.
Want, vrouwe, dat verdien je en voor minder zou ik je niet beminnen.

Maar achter me hoor ik de gevleugelde wagen des tijd aan komen stormen
en voor ons liggen woestijnen van onmetelijke eeuwigheid.
Je schoonheid zal vergaan
en in je marmeren grafkelder zal mijn lied niet weerklinken:
wormen zullen je gekoesterde maagdelijkheid beproeven,
je ouderwetse eer zal vergaan tot stof en al mijn lust gaat op in rook.
Het graf is een mooie besloten plek
maar omhelsd wordt daar toch niet.

Laten we daarom, zolang je jeugd als morgendauw op je huid ligt
en zolang je willige ziel als vuur door elke porie lekt,
ons vermaken nu het nog kan
en liever als verliefde roofdieren onze tijd ineens verslinden
dan wegkwijnen in zijn trage erosie.
Laten we al onze kracht en al onze zoetheid samenballen
en onze geneugten met geweld door de ijzeren poorten van het leven sleuren,
want we kunnen onze zon weliswaar niet stilzetten
maar we kunnen hem wel laten rennen.

Verlangen en inlossing

De dichter verlangt , en dat is des te nijpender want de tijd is niet oneindig maar verstrijkt bliksemsnel. Voor hij het weet is zijn geliefde niet langer bloedstollend mooi! Ik vind het prachtig en moet er tegelijk ook om lachen: ze wil niet met hem naar bed en hij haalt maar liefst meteen haar marmeren grafkelder er bij. Natuurlijk is er nog veel meer over te zeggen. Daarom ben ik heel benieuwd wat jij van het gedicht vindt. 

Hoe wil jij de zon laten rennen?

Omdat ik dat zo graag wil weten, mijmeren we samen over dit gedicht (en andere gedichten) in het live Dichter bij Dichters Poëziecafé. We lezen, praten, luisteren, mijmeren en schrijven. Bij mij kan iedereen gedichten lezen. Daarvoor heb ik afgelopen jaren een speels stappenplan ontwikkeld. Wat jij ziet in het gedicht? Dát is wat mij interesseert. Elke derde vrijdagochtend (de eerste keer is nu 16 oktober 2015) van 10 tot 12 in de bibliotheek in Deventer. Je bent van harte welkom. Neem je pen en papier mee? Startprijs: 10 euro inclusief twee koffie/thee uit het onvolprezen café.

Dichter bij Dichters bij jou in de buurt? 

Gedichten lezen is weldadig. En voor wie zelf schrijft is gedichten lezen de ideale bron van inspiratie. Alle woorden en zinswendingen nestelen zich vriendelijk in je eigen hoofd, en verrijken je taalpallet, op een dag vloeit deze rijkdom onverwacht uit je eigen pen. Wil jij – waar je ook woont in Nederland of Vlaanderen – ook een Dichter bij Dichters Poëziecafé? Laat het me weten en ik denk met je mee. Samen lezen, praten, luisteren, mijmeren en schrijven: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Natuurlijk ben ik ook benieuwd als je niet gaat komen. Bij reacties (hieronder) lees ik heel graag hoe jij de zon wilt laten rennen.

Nazomerdichtlessen

Op een fijne plek in Deventer zijn we deze nazomer al vier keer bij elkaar gekomen met een kleine groep van vijf cursisten, zo kunnen we steeds elkaars teksten horen en daarop reflecteren. Altijd een feestje met avontuurlijke resultaten. Deelnemers, als je wilt delen wat je hebt geschreven, the floor (hieronder) is yours!

Na de herfstvakantie start een nieuwe groep Lichte Najaarsdichtlessen op vrijdagmorgen. Er is nog plaats.

En er start een gevorderdengroep. Je bent al snel gevorderde, namelijk als je nieuwsgierig bent en je afvraagt waarom een zin werkt, en waarom een gedicht werkt. Deze cursus bestaat uit vijf woensdagavonden. 

Gedicht Judith Herzberg wint Samen Stampen 2015

Judith Herzberg 2014 rv - cr Mark Kohn 200 px

Het gedicht Je zoenen zijn zoeter, geschreven door Judith Herzberg, is de winnaar van Samen Stampen 2015. Iedereen in Nedeland en Vlaanderen was uitgenodigd het gedicht in te sturen waarvan hij of zij vond dat het meer dan waard is om door iedereen in Nederland en Vlaanderen uit het hoofd te worden geleerd. Een jury koos dit gedicht uit de inzendingen.

Dit zegt de jury:

Uit de inzendingen blijkt dat een hele kunst is een gedicht in te sturen dat aan alle voorwaarden van een nieuwe klassieker voldoet. Het gedicht moet ritme hebben zodat het fijn leert, het moet klinken als een feestje voor de oren, het moet toegankelijk zijn en tegelijk een diepere laag bieden waardoor het nooit verveelt. We zijn verrast door deze inzending. De prijswinnares heeft haar poëziekast uitgeplozen en viel op dit eerste liedje uit 27 Liefdesliedjes van Judith Herzberg. Dit gedicht voldoet aan alle criteria en biedt als extra charme dat het onderdeel is van een grotere reeks en zo een toegangspoort is tot meer poëzie van Herzberg. De jury hoopt binnenkort bij kampvuren, op terrassen, in zeilbootjes, supermarkten en fluisterend en uit volle borst de woorden ''Je zoenen zijn zoeter dan zoeten dan honing'' op te horen klinken.

De bekroning met de Samen Stampen titel 2015 betekent voor het gedicht dat heel Nederland en Vlaanderen worden uitgenodigd dit gedicht uit het hoofd te leren zodat het tot ons collectieve geheugen gaat behoren. De jury maakt met overtuiging bekend dat het Samen Stampen-gedicht 2015 is: Je zoenen zijn zoeter van Judith Herzberg.

Je zoenen zijn zoeter 

Je zoenen zijn zoeter dan
zoeter dan honing en ik vind je
mooier en liever, liever
en aardiger nog dan de koning.
We gaan samen liggen
een eind hier vandaan
we maken van takken
van takken en blaadjes
een vloer en een dak,
dat was onze woning,
of ik was het tuintje
en jij was de tent
daar gingen wij wonen
en blijven en horen
o rep je mijn liefje
ik heb je zo graag
nu of nooit samen slapen
want we zijn er
alleen maar vandaag.

Judith Herzberg
uit de bundel: 27 Liefdesliedjes (1971)
Uitgeverij De Harmonie

Samen Stampen 2015 Marian van Helden prijswinnares links op foto 200 pxSamen Stampen 2015 prijswinnares Marian van Helden met de prijzen 200 px

Feestelijk prijzenpakket

Het gedicht is ingezonden door Marian van Helden, uit Deventer. Zij wint de prachtige stapel dichtbundels ter beschikking gesteld door de meewerkende uitgevers De Harmonie, Podium, Van Oorschot, Nijgh & Van Ditmar, Querido, Atlas Contact en Arbeiderspers. Ken je het gedicht uit je hoofd, dan vind je hier het certificaat,met het gedicht en plaats voor een handtekening van een getuige waarbij jij kan vastleggen dat jij het gedicht uit het hoofd kent. Het gedicht van Judith Herzberg is de opvolger van het gedicht van Ingmar Heytze. Wil je dat gedicht ook uit je hoofd leren? Of opfrissen? En bewijzen dat jij het hebt gekend? Hier vind je het certificaat van het prijswinnende gedicht 2014: Voor de liefste onbekende

Maak een filmpje en win 

Wil jij ook die schitterende stapel bundels in één klap winnen? (zie onder voor de uitgebreide lijst)
- Leer dan het gedicht uit je hoofd 
- Upload voor 15 juni een filmpje op Youtube met jouw declamatie
- Mail de link met je naam en adres door naar Samen Stampen ovv Samen Stampen Film naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
En je maakt kans op precies dezelfde enorme prachtige stapel boeken ruimhartig ter beschikking gesteld door de zeven uitgevers (zie boven). Mag serieus, mag gek, mag binnen, mag buiten, mag op de fiets, mag grappig, mag in je eentje, mag om de beurt, mag zwoel, mag cool, mag met de kat, mag met de hele klas!

Dankjewel 

Juryleden Jos van Hest en Herma Oostenbrink, zeer bedankt! 

De jury van Samen Stampen 2015 bestaat uit:
Jos van Hest – dichter en poëziedocent
Herma Oostenbrink – docente bovenbouw Etty Hillesum Lyceum, afdeling Het Vlier, Deventer
Heleen Bosma - Dichteres en initiatiefneemster van Samen Stampen en Dichter bij Dichters

Samen Stampen 2015 prijzenpakket 200 px

Herzberg - 27 liefdesliedjes omslag nieuw 200 px

Je ontvangt als prijswinnaar dus in één klap:

Laura ter Haar Bodemdrang, uitgeverij Podium
Herman de Coninck Gedichten, uitgeverij Arbeiderspers
Remco Campert en Jeroen Henneman De Stad, uitgeverij Harmonie
Hannah van Wieringen Hier kijken we naar, uitgeverij Harmonie
Maarten van der Graaff Vluchtautogedichten, uitgeverij Atlas Contact
Anne Vegter Eiland berg gletsjer, uitgeverij Querido
Lévi Weemoedt Met enige vertraging, uitgeverij Nijgh en Van Ditmar
Esther Naomi Perquin Celinspecties, uitgeverij Van Oorschot
De eerste letter Lieke Marsman, uitgeverij Van Oorschot

Veel plezier met filmen (tip: je webcam is ook uitstekend geschikt en mobieltjes uiteraard ook)

Inzenden Samen Stampen 2015

Een gedicht in je hoofd is waardevol en rijkdom. Het lijkt me daarom geweldig als we weer gedichten uit ons hoofd kennen. Dit is

Lees meer...

Eigenlijk ben ik een prinses

Een tijdje geleden kreeg ik de vraag of ik op de mailinglist wilde van Tjitske Jansen? Nou, dat wilde ik wel! En nu krijg ik af

Lees meer...

Het fijne van los zand

Ik had een plan. Ik dacht: ik ga vandaag vertellen hoe mooi het is wat ze schrijft. Hoe licht en diep en origineel. Om me op te warmen, dacht ik,

Lees meer...

Gratis boek voor jou

Bij deze Poëzine vind je een boek als bijlage. Een echt boek, 80 pdf-bladzijdes, 160 boekbladzijdes, en helemaal gratis voor jou. Een boek vol 

Lees meer...

Waar hebben wij toch de zaklamp gelaten

Je hebt een pot verf in je hand en een kwast. En in de bergen staat een onleesbaar bord. Je mag erop schilderen wat je wilt. Dat wat je

Lees meer...

hb ebook blok01

Wil jij je verrijken met poëzie?
Maar ben je druk? Doe mee met
Dichter bij dichters. Lees samen
wanneer jij wilt, online, en ontmoet 
de dichter/es online. Nu met Ester
Naomi Perquin. Zo gaat gedichten
lezen vanzelf.